Wat maakt honing bijzonder?
De bijzonderste honingsoorten ter wereld zijn Anzer honing uit Turkije, Manuka honing uit Nieuw-Zeeland en Vanilla Fir honing uit Griekenland. Ze vallen op door een unieke plantenbron, een streng afgebakende herkomst en een kleine, onvoorspelbare oogst.
Honing wordt bijzonder door vier criteria. Ten eerste de bron: sommige honing komt van één specifieke plant of boom die maar op één plek groeit. Ten tweede de herkomst: een beschermde oorsprongsbenaming (zoals PDO of een geografische aanduiding) garandeert dat de honing echt uit die streek komt. Ten derde de oogst: een korte bloei, grote hoogte of grillig weer maakt de hoeveelheid klein. En ten vierde de smaak en textuur, die soms nergens anders op lijken.
Waarom de allerduurste honing niet in deze lijst staat
Wie zoekt naar de duurste honing ter wereld, komt al snel uit bij Elvish honing. Die wordt uit een diepe grot in het noordoosten van Turkije gehaald en is in zulke kleine hoeveelheden verkocht dat hij voor gewone liefhebbers praktisch onbereikbaar is.
Nog exclusiever is Centauri honing, ook uit Turkije. Die staat sinds februari 2021 bij Guinness World Records geregistreerd als duurste honing ter wereld. Hij wordt gewonnen in een grot op 2500 meter hoogte, ver van dorpen en andere bijenvolken, en de oogst is maar 10 tot 15 kilo per jaar. De honing is donker en bitter, en voor bijna iedereen alleen van horen zeggen.
Deze lijst is bewust anders. Hier staan honingsoorten die echt uitzonderlijk zijn, maar die je als honingliefhebber ook zelf kunt proeven. Bijzonder, niet onbereikbaar.
De top 10 bijzonderste honingsoorten
1. Anzer honing (Anzer balı), Turkije
Anzer honing is een bloemenhoning van de Anzer-hoogvlakte in de provincie Rize, in het noordoosten van Turkije. De bijen verzamelen nectar op 2300 tot 3000 meter hoogte, tussen honderden soorten wilde bloemen, waarvan een groot deel alleen in dit gebied voorkomt.
Waarom bijzonder: Anzer honing heeft sinds 2001 een officiële Turkse geografische aanduiding. Er wordt maar één keer per jaar geoogst, in de late zomer, en elke partij wordt eerst in een laboratorium geanalyseerd voor hij verkocht mag worden.
• Gemaakt van: nectar van honderden soorten wilde bergbloemen, waarvan veel alleen in deze streek groeien.
• Smaakprofiel: zeer bloemig en complex, licht kruidig, met een lange afdronk.
• Uiterlijk: licht goudgeel tot lichtamber, helder.
• Kristalliseert: langzaam.
Tip bij aankoop: er is veel namaak. Echte Anzer honing komt met een analysecertificaat en een controleerbaar nummer van de lokale coöperatie.
2. Manuka honing, Nieuw-Zeeland
Manuka honing komt van de bloesem van de manukastruik (Leptospermum scoparium), die vooral in Nieuw-Zeeland groeit. De struik bloeit maar enkele weken per jaar, vaak in afgelegen gebieden.
Waarom bijzonder: Manuka bevat van nature methylglyoxal (MGO), een stof die ontstaat uit een bestanddeel van de manukanectar. Nieuw-Zeeland heeft sinds 2018 een wettelijke definitie van Manuka honing, gebaseerd op chemische merkers en DNA van de plant.
• Gemaakt van: nectar van de bloesem van de manukastruik.
• Smaakprofiel: aards en kruidig, licht bitter, met tonen van karamel.
• Uiterlijk: crèmekleurig tot donkerbruin, dik en bijna geleiachtig.
• Kristalliseert: ja, fijn. Wordt daarom vaak als romige honing verkocht.
Tip bij aankoop: kies voor een erkend kwaliteitslabel zoals UMF, dat onafhankelijk getest wordt. Een hoger getal betekent een hoger gehalte aan de kenmerkende stoffen, niet per se een lekkerdere honing.
3. Vanilla Fir honing, Griekenland
Vanilla Fir honing is een sparrenhoning van de berg Mainalo in Arcadië, op de Peloponnesos in Griekenland. Het is geen bloemenhoning maar honingdauwhoning: de bijen verzamelen de zoete afscheiding van bladen op de Griekse zilversparboom (Abies cephalonica). Je kan dit bij ons kopen!
Waarom bijzonder: het is een beschermde oorsprongsbenaming (PDO) van de Europese Unie. Alleen honing van de Mainalo-sparrenbossen mag deze naam dragen. De oogst lukt niet elk jaar, vaak maar eens per twee à drie jaar, omdat de omstandigheden precies goed moeten zijn.
• Gemaakt van: honingdauw van de Griekse zilverspar, dus geen bloemnectar.
• Smaakprofiel: mild en minder zoet dan gewone honing, met karamel en een lichte hars.
• Uiterlijk: amberkleurig met een romige, parelachtige glans.
• Kristalliseert: nauwelijks tot niet, hij blijft vloeibaar.
Tip bij aankoop: sparrenhoning van andere Griekse bergen wordt soms ook ‘vanilla’ of 'pearl" genoemd, maar heeft geen PDO. Kijk naar de vermelding Mainalo (Menalou) en het PDO-logo.
Wil je het graag eens uitproberen? HANT PEARL VANILLA FIR honing kopen
4. Sidr honing, Jemen
Sidr honing komt van de bloesem van de sidrboom (Ziziphus spina-christi), in de vallei van Hadramaut in Jemen. Imkers werken er nog vaak met traditionele kasten van uitgeholde boomstammen.
Waarom bijzonder: Sidr honing uit Hadramaut geldt in de Arabische wereld al eeuwen als de beste honing die er is. De oogst valt in het najaar en is klein.
• Gemaakt van: nectar van de bloesem van de sidrboom.
• Smaakprofiel: rijk en warm, met karamel, boterscotch en een licht fruitige toets.
• Uiterlijk: donker amber tot roodbruin, dik.
• Kristalliseert: langzaam.
Tip bij aankoop: door de oorlog in Jemen is echte Jemenitische Sidr moeilijk te krijgen. Veel honing die als Sidr verkocht wordt, komt uit andere landen. Vraag altijd naar het land van herkomst.
5. Aardbeiboomhoning (miele di corbezzolo), Sardinië
Aardbeiboomhoning komt van de bloesem van de aardbeiboom (Arbutus unedo), vooral op Sardinië. De boom bloeit in de late herfst en vroege winter.
Waarom bijzonder: in die koude, natte periode vliegen de bijen weinig, dus de opbrengst is klein en onzeker. Het is een van de weinige echt bittere honingsoorten ter wereld.
• Gemaakt van: nectar van de bloesem van de aardbeiboom.
• Smaakprofiel: uitgesproken bitter, met koffie, cacao en leer. De bitterheid is het kwaliteitskenmerk. Heerlijk bij pittige kazen zoals pecorino.
• Uiterlijk: lichtamber, na kristallisatie beige tot grijsbruin.
• Kristalliseert: ja, vrij snel en korrelig.
6. Jarrah honing, West-Australië
Jarrah honing komt van de jarrah-eucalyptus (Eucalyptus marginata), die alleen in het zuidwesten van West-Australië groeit. De boom bloeit onregelmatig, meestal om de twee jaar.
Waarom bijzonder: jarrah honing heeft veel fructose en weinig glucose, waardoor hij lang vloeibaar blijft. Op het etiket staat vaak een TA-waarde (Total Activity), een laboratoriummeting van de honing.
• Gemaakt van: nectar van de bloesem van de jarrah-eucalyptus.
• Smaakprofiel: karamel en mout, licht nootachtig en minder zoet.
• Uiterlijk: donker amber tot donkerbruin.
• Kristalliseert: zeer langzaam.
7. Tupelo honing, Florida (VS)
Tupelo honing komt van de witte tupeloboom (Nyssa ogeche) in de moerasbossen langs de rivieren van Noordwest-Florida. De boom bloeit maar twee à drie weken per jaar, in april en mei.
Waarom bijzonder: imkers zetten hun kasten op platforms en boten langs de rivieren om de korte bloei te benutten. Door de hoge verhouding fructose tot glucose kristalliseert zuivere tupelo honing bijna nooit. Hij werd wereldberoemd door het nummer Tupelo Honey van Van Morrison.
• Gemaakt van: nectar van de bloesem van de witte tupeloboom.
• Smaakprofiel: zacht, boterachtig en bloemig, licht fruitig.
• Uiterlijk: licht goudgeel, vaak met een groenige gloed.
• Kristalliseert: zuivere tupelo bijna nooit.
8. Heidehoning, Schotland
Heidehoning komt van de struikheide (Calluna vulgaris), die in de late zomer paars kleurt op de Schotse Hooglanden. Ook in de Kempen en op de Veluwe wordt heidehoning gemaakt.
Waarom bijzonder: heidehoning is geleiachtig en kan niet zomaar uit de raten geslingerd worden. Imkers moeten hem persen of eerst losmaken met een speciale naaldenroller. Dat maakt hem arbeidsintensief. Typisch zijn de kleine luchtbelletjes in de pot.
• Gemaakt van: nectar van de bloemen van de struikheide.
• Smaakprofiel: krachtig, licht bitter en houtig, met een rokerige toets.
• Uiterlijk: oranjebruin tot roodbruin, geleiachtig, met kleine luchtbelletjes.
• Kristalliseert: ja, na verloop van tijd tot een grove massa.
9. Leatherwood honing, Tasmanië
Leatherwood honing komt van de leatherwoodboom (Eucryphia lucida), die alleen in de regenwouden van West-Tasmanië groeit. Imkers brengen hun kasten in de zomer naar diep in het bos.
Waarom bijzonder: de boom komt nergens anders ter wereld voor en de honing wordt gewonnen in ongerepte natuur, deels in beschermd werelderfgoedgebied.
• Gemaakt van: nectar van de bloesem van de leatherwoodboom.
• Smaakprofiel: uitgesproken bloemig, kruidig en bijna parfumachtig. Je vindt hem heerlijk of juist niet.
• Uiterlijk: licht goudgeel tot lichtamber.
• Kristalliseert: ja, vrij snel en fijn, vaak als romige honing verkocht.
10. Griekse tijmhoning, Kreta
Griekse tijmhoning komt van wilde tijm (Thymbra capitata) die in de zomer bloeit op Kreta en andere Griekse eilanden.
Waarom bijzonder: tijmhoning wordt in Griekenland al sinds de oudheid geroemd. Het is de toegankelijkste honing van deze lijst en een mooie eerste stap in de wereld van bijzondere honing.
• Gemaakt van: nectar van de bloemen van wilde tijm.
• Smaakprofiel: intens kruidig en aromatisch, fris, met een licht pittige afdronk.
• Uiterlijk: licht amber tot goudgeel, helder.
• Kristalliseert: ja, na enkele maanden fijn.
Hoe herken je echte bijzondere honing?
Echte bijzondere honing herken je aan een duidelijke herkomst en een controleerbaar keurmerk. Omdat deze soorten gewild zijn, wordt er veel mee gefraudeerd.
• Herkomst: een precieze streek of berg op het etiket, niet alleen een land.
• Keurmerk: PDO of een geografische aanduiding (Vanilla Fir, Anzer), of een onafhankelijk label zoals UMF (Manuka).
• Analyse: goede verkopers kunnen een laboratoriumanalyse of certificaat laten zien.
• Textuur: past die bij de soort? Heidehoning is geleiachtig, Vanilla Fir en tupelo blijven vloeibaar, tijmhoning kristalliseert.
• Verkoper: koop bij een imker of gespecialiseerde winkel die kan vertellen waar en wanneer de honing geoogst is.
Veelgestelde vragen over bijzondere honing
Wat is de duurste honing ter wereld?
Volgens Guinness World Records is Centauri honing uit Turkije de duurste honing ter wereld. In februari 2021 werd hij verkocht voor 10.000 euro per kilo. Kanttekening: dat is de prijs die het bedrijf zelf vroeg, geen veilingprijs. Ook Elvish honing, uit een grot bij Artvin in het noordoosten van Turkije, hoort bij de absolute top. Die kost ongeveer 5.000 euro per kilo, en de eerste kilo zou in 2009 volgens de imker zelfs voor 45.000 euro verkocht zijn. Van de honingsoorten die je wel gewoon kunt kopen, is Anzer honing een van de duurste: de coöperatie legde de prijs voor 2026 vast op 7.000 Turkse lira per kilo, grofweg 130 tot 150 euro.
Wat is honingdauwhoning?
Honingdauwhoning is honing die niet van bloemnectar komt, maar van de zoete afscheiding die kleine insecten achterlaten op bomen zoals sparren en eiken. Vanilla Fir is daar een bekend voorbeeld van. Honingdauwhoning is meestal donkerder en minder zoet dan bloemenhoning.
Waarom kristalliseert Vanilla Fir honing niet?
Vanilla Fir bevat weinig glucose, de suiker die ervoor zorgt dat honing hard wordt. Daardoor blijft hij van nature vloeibaar, zonder verwarming of bewerking.
Wat betekent PDO bij honing?
PDO staat voor Protected Designation of Origin, in het Nederlands Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB). Het is een Europees keurmerk dat garandeert dat een product uit een bepaald gebied komt en daar volgens vaste regels gemaakt is.
Is gekristalliseerde honing slecht?
Nee. Kristallisatie is een natuurlijk proces en zegt niets over de kwaliteit. Wil je hem weer vloeibaar, zet de pot dan in lauw water van maximaal ongeveer 40 graden.
Hoe bewaar je bijzondere honing?
Bewaar honing goed afgesloten, op kamertemperatuur en uit de zon. De koelkast is niet nodig en versnelt het kristalliseren.